2. (अ) कवितेच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा :(1) तुलना करा : (2)पिंजऱ्यातील पोपटपिंजऱ्याबाहेरील पोपट(i) ......................(i) ......................(ii) ......................(ii) ......................आकाशी झेप घे रे पाखरासोडी सोन्याचा पिंजरातुजभ…

(1) पिंजऱ्यातील पोपट : (i) सोन्याचा पिंजरा, भरपूर वैभव व माया; (ii) रसाळ फळे खायला मिळतात, कुटुंबाचा आसरा असतो, पण काया सुखलोलुप होते.
पिंजऱ्याबाहेरील पोपट : (i) आकाशात मोकळी झेप व सामर्थ्याने विहार; (ii) दऱ्या-डोंगर, हिरवी राने, सरिता-सागर ओलांडून कष्टाने फळ मिळवावे लागते, पण श्रमदेवाचे घर प्रसन्नतेने नटते.

(2) (i) – (4) सुख उपभोगण्याची सवय लागणे. (सुखलोलुप = सुखाची चटक लागलेला. सोन्याच्या पिंजऱ्यातील आयत्या सुखसोयींची पोपटाला सवय लागली, हा कवितेचा आशय असल्याने (4) हे प्रमाण उत्तर; ‘(3) सुखाचे आकर्षण वाटणे’ हा अर्थ जवळचा असला तरी अपुरा आहे.)
(ii) – (3) आपल्या स्वसमर्थ्यांची जाणीव होते.

(3) कष्टाच्या घामातून धान्याचे, यशाचे मोती फुलतात. श्रमाची देवता घरी येते आणि घर आनंदाने भरून जाते. कष्टाळू, स्वावलंबी जीवन जगल्यामुळे आयुष्य साजिरे व सार्थकी लागते.

(4) ‘पाखरा’ हे माणसाचे प्रतीक आहे आणि ‘सोन्याचा पिंजरा’ हे सुखसोयींनी भरलेल्या पण परावलंबी, बंदिस्त जीवनाचे प्रतीक आहे. पिंजऱ्यातील सुख हे क्षणिक व आळस आणणारे असते; खऱ्या अर्थाने जगण्यासाठी धोका पत्करून स्वतःच्या पंखांवर उडणे आवश्यक आहे. सुखाच्या मोहात अडकून राहिल्यास माणसाची क्षमता नष्ट होते, म्हणून सुरक्षित पण गुलामगिरीचे जीवन सोडून स्वातंत्र्य व स्वकष्टाचे जीवन स्वीकारावे, असा प्रेरणादायी विचार या ओळींत आहे.