Skip to content
doubtly

1 answer

Best answer

संदर्भ : या ओळी कवी जगदीश खेबूडकर यांच्या ‘आकाशी झेप घे रे’ या गीतातील आहेत. (प्रश्नपत्रिकेतील ‘साजरा’ हा शब्द मूळ गीतात ‘साजिरा’ – सुंदर, शोभिवंत – असा आहे; त्याच अर्थाने रसग्रहण केले आहे.)

आशयसौंदर्य : परावलंबी, सुखासीन जीवन सोडून कष्टाचे, स्वावलंबी जीवन जगल्याचे फळ कवी येथे सांगतो. कष्टाच्या घामातून मोत्यांसारखे मोलाचे यश फुलले, श्रमरूपी देवच घरी अवतरला, घर आनंदाने व प्रसन्नतेने नटले आणि जीवनात हा सुंदर (साजिरा) योग आला. श्रमाचा गौरव हा या ओळींचा केंद्रबिंदू आहे.

काव्यसौंदर्य : ‘घामातून मोती फुलले’ या प्रतिमेत घामाच्या थेंबांना मोत्यांचे मोल दिले आहे (रूपक). ‘श्रमदेव’ या शब्दातून श्रमाचे दैवतीकरण केले आहे. ‘फुलले – अवतरले – नटले’ या अंत्ययमकामुळे नादमाधुर्य निर्माण होते. श्रमाबद्दलचा आदर व समाधान व्यक्त होत असल्याने येथे शांत व प्रसन्न भाव जाणवतो.

भाषिक वैशिष्ट्ये : हे गेय गीत असून भाषा साधी, सोपी व प्रवाही आहे. लहान लहान ओळी व यमकबद्ध रचना यांमुळे गीत सहज ओठांवर रुळते. ‘कष्टाविना फळ मिळत नाही’ हा जीवनमूल्य सांगणारा विचार अल्प शब्दांत प्रभावीपणे मांडला आहे.

Doubtly AI · 25 Oct 2026 AI-verified · Oct 2026 Report
Was this answer helpful?

Your answer

Log in or create a free account to answer this question.