प्रश्न 2 (अ)(ii) वनस्पतीजन्य तेलापासून वनस्पती तूप बनविताना निकेल हा उत्प्रेरक वापरतात.

उत्तर: निकेल उत्प्रेरकाच्या उपस्थितीत हायड्रोजन असंतृप्त तेलाच्या कार्बन–कार्बन द्विबंधांशी जोडला जातो आणि तेलाचे संतृप्त, अर्धघन वनस्पती तुपात रूपांतर होते.

वनस्पतीजन्य तेले ही असंतृप्त संयुगे आहेत; त्यांच्या रेणूंमध्ये कार्बन–कार्बन द्विबंध असतात, म्हणून ती सामान्य तापमानाला द्रव असतात. हायड्रोजन वायू आणि तेल यांची अभिक्रिया सहज होत नाही; निकेल हा उत्प्रेरक अभिक्रियेचा वेग वाढवतो. निकेलच्या उपस्थितीत तापवलेल्या तेलातून हायड्रोजन वायू सोडल्यास हायड्रोजन द्विबंधांवर जोडला जातो (समावेशन अभिक्रिया / हायड्रोजनीकरण):

\(\mathrm{{>}C{=}C{<} + H_2 \xrightarrow{Ni} {>}CH{-}CH{<}}\)

असंतृप्त तेल (द्रव) + H₂ → (Ni उत्प्रेरक) → संतृप्त स्निग्ध पदार्थ (वनस्पती तूप, अर्धघन). संतृप्त पदार्थाचा द्रवणांक जास्त असल्याने तो अर्धघन असतो.