Chapter: Lenses· Science & Technology Part 1
(अ) आकृती (कशी काढावी): प्रधान अक्ष आडवा काढून मध्यभागी अंतर्वक्र भिंग उभे काढा; भिंगाचा प्रकाशीय मध्य O. भिंगाच्या डाव्या बाजूला नाभी F1 व 2F1 आणि उजव्या बाजूला F2 व 2F2 दाखवा. वस्तू AB (A वरचे टोक) F1 च्या पलीकडे प्रधान अक्षावर उभी काढा.
किरण 1: A पासून प्रधान अक्षाला समांतर जाणारा किरण भिंगातून अपवर्तित होऊन अपसरित होतो; तो जणू F1 मधून येत आहे असे दिसते (मागे तुटक रेषेने F1 पर्यंत वाढवा).
किरण 2: A पासून प्रकाशीय मध्य O कडे जाणारा किरण विचलित न होता सरळ जातो.
अपवर्तित किरण प्रत्यक्ष एकत्र येत नाहीत; मागे वाढवल्यावर ते A′ येथे मिळतात असे दिसते. A′ पासून प्रधान अक्षावर लंब A′B′ काढा. A′B′ ही प्रतिमा F1 व O यांच्या दरम्यान, वस्तूच्या बाजूलाच मिळते. नावे: भिंग, O, F1, F2, 2F1, 2F2, वस्तू AB, प्रतिमा A′B′, किरणांच्या दिशा दर्शवणारे बाण.
(ब) प्रतिमेचे स्वरूप: आभासी, सुलट आणि वस्तूपेक्षा लहान (छोटी). ती प्रकाशीय मध्य O व नाभी F1 यांच्या दरम्यान, वस्तूच्या बाजूलाच मिळते (वस्तू कोठेही ठेवली तरी).
(क) दिलेले: अंतर्वक्र भिंगाचे नाभीय अंतर f = –25 सेमी = –0.25 m (अंतर्वक्र भिंगासाठी नाभीय अंतर ऋण असते)
सूत्र: \(P = \dfrac{1}{f\,(\text{m मध्ये})}\)
उकल: \(P = \dfrac{1}{-0.25} = -4\ \text{D}\)
उत्तर: भिंगाची शक्ती –4 डायॉप्टर (D) आहे. (ऋण चिन्ह भिंग अपसारी असल्याचे दर्शवते.)