मी नदी बोलतेय...
मुलांनो, ओळखलंत का मला? मी तुमच्या गावाजवळून खळखळत वाहणारी नदी. डोंगरकड्यावरच्या एका लहानशा झऱ्यातून माझा जन्म झाला. दऱ्याखोऱ्यांतून उड्या मारत, खडकांशी खेळत मी मैदानात आले आणि शांतपणे वाहत समुद्राला भेटायला निघाले. वाहत राहणे हीच माझी ओळख.
कार्य व उपयुक्तता : माझ्या पाण्यावर तुमची शेते हिरवीगार होतात, गावांची तहान भागते, जनावरे पाणी पितात. माझ्या काठावर गावे वसली, संस्कृती फुलल्या. मासे, पक्षी, वनस्पती अशा अनेक जीवांचे मी घर आहे. धरणांमध्ये अडवलेल्या माझ्या पाण्यातून वीज निर्माण होते. म्हणूनच तुम्ही मला ‘लोकमाता’ म्हणता, माझी पूजा करता.
आजची स्थिती व खंत : पण आज माझी अवस्था पाहून मन व्याकूळ होते. कारखान्यांचे विषारी पाणी, शहरांचे सांडपाणी, प्लास्टिक, निर्माल्य सारे माझ्यातच टाकले जाते. माझे निळेशार पाणी काळवंडले आहे, मासे मरत आहेत. वाळूउपसा आणि काठावरची झाडतोड यामुळे माझे पात्र खचले आहे. ज्यांना मी जीवन दिले, तेच मला मरणपंथाला नेत आहेत, याची मला फार खंत वाटते.
भावना / आवाहन : तरीही माझी माया आटलेली नाही. मुलांनो, तुम्हीच माझी आशा आहात. मला स्वच्छ ठेवा, काठावर झाडे लावा, पाणी जपून वापरा. मी जिवंत राहिले तरच तुमचे भविष्य सुजलाम् सुफलाम् राहील.