प्रदूषण – समस्या व उपाय
निसर्गाने माणसाला शुद्ध हवा, स्वच्छ पाणी आणि सुपीक जमीन दिली. पण विज्ञानाच्या प्रगतीसोबत वाढलेले औद्योगिकीकरण, शहरीकरण आणि वाढती लोकसंख्या यांमुळे या साऱ्यांचे प्रदूषण होत आहे. आज प्रदूषण ही जगापुढील एक गंभीर समस्या बनली आहे.
प्रकार व कारणे : कारखान्यांचा धूर व वाहनांच्या धुरामुळे हवा प्रदूषित होते. सांडपाणी, रसायने, प्लास्टिक नद्यांत सोडल्याने जलप्रदूषण होते. रासायनिक खतांचा अतिवापर व कचऱ्यामुळे भूप्रदूषण, तर वाहनांचे हॉर्न, लाऊडस्पीकर यांमुळे ध्वनिप्रदूषण वाढते.
परिणाम : दमा, फुप्फुसाचे विकार, जलजन्य आजार, कर्करोग यांचे प्रमाण वाढले आहे. जागतिक तापमानवाढ, आम्लवर्षा, ओझोन थराचा ऱ्हास, जैवविविधतेचा नाश हे दुष्परिणामही दिसू लागले आहेत.
उपाय : मोठ्या प्रमाणावर वृक्षारोपण करावे. सौरऊर्जा, पवनऊर्जा अशा अपारंपरिक ऊर्जास्रोतांचा वापर वाढवावा. सार्वजनिक वाहतूक, सायकल यांचा वापर करावा. कारखान्यांनी सांडपाणी प्रक्रिया करूनच सोडावे. प्लास्टिकचा वापर टाळून कापडी पिशव्या वापराव्यात. ओला-सुका कचरा वेगळा करून कंपोस्ट खत बनवावे. सरकारच्या कायद्यांबरोबरच प्रत्येक नागरिकाने जबाबदारीने वागले पाहिजे.
प्रदूषण रोखणे हे केवळ शासनाचे नव्हे तर आपल्या प्रत्येकाचे कर्तव्य आहे. ‘पर्यावरण वाचवा, जीवन वाचवा’ हा मंत्र अंगीकारला तरच येणाऱ्या पिढ्यांना आपण सुंदर, निरोगी पृथ्वी देऊ शकू.