Skip to content
doubtly

2. (अ) कवितेच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (8 गुण)श्रोतृ व्हावें सावधान। आतां सांगतों उत्तम गुण।जेणें करितां बाणे खुण। सर्वज्ञपणाची ॥१॥वाट पुसल्याविण जाऊं नये। फळ ओळखल्याविण खाऊं नये।पडिली वस्तु घेऊं नये। येकायेकीं ॥२॥जनीं आर्जव तोडूं नये। पापद्रव्…

2. (अ) कवितेच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (8 गुण)

श्रोतृ व्हावें सावधान। आतां सांगतों उत्तम गुण।
जेणें करितां बाणे खुण। सर्वज्ञपणाची ॥१॥

वाट पुसल्याविण जाऊं नये। फळ ओळखल्याविण खाऊं नये।
पडिली वस्तु घेऊं नये। येकायेकीं ॥२॥

जनीं आर्जव तोडूं नये। पापद्रव्य जोडूं नये।
पुण्यमार्ग सोडूं नये। कदाकाळीं ॥३॥

तोंडाळासीं भांडों नये। वाचाळासीं तंडों नये।
संतसंग खंडूं नये। अंतर्यामीं ॥४॥

आळसें सुख मानूं नये। चाहाडी मनास आणूं नये।
शोधिल्याविण करूं नये। कार्य कांहीं ॥५॥

सभेमध्यें लाजों नये। बाष्कळपणें बोलों नये।
पैज होड घालूं नये। कांहीं केल्या ॥६॥

कोणाचा उपकार घेऊं नये। घेतला तरी राखों नये।
परपीडा करूं नये। विश्वासघात ॥७॥

व्यापकपण सांडूं नये। पराधीन होऊं नये।
आपलें वोझें घालूं नये। कोणीयेकासी ॥८॥

सत्यमार्ग सांडूं नये। असत्य पंथें जाऊं नये।
कदा अभिमान घेऊं नये। असत्याचा ॥९॥

अपकीर्ति ते सांडावी। सत्कीर्ति वाढवावी।
विवेकें दृढ धरावी। वाट सत्याची ॥१०॥

(1) आकृतिबंध पूर्ण करा : (2)
[आकृतिबंध : वरच्या चौकटीत «संत रामदास यांनी विचार करून करायला सांगितलेल्या गोष्टी» असे लिहिले आहे; खाली दोन बाण व दोन रिकाम्या चौकटी आहेत.]

(2) आकृती पूर्ण करा : (2)
[आकृती : वरच्या चौकटीत «कधीही करू नयेत अशा गोष्टी» असे लिहिले आहे; खाली चार बाण व चार रिकाम्या चौकटी आहेत.]

(3) खालील काव्यपंक्तींचा सरळ अर्थ तुमच्या शब्दांत लिहा : (2)
आळसें सुख मानूं नये। चाहाडी मनास आणूं नये।
शोधिल्याविण करूं नये। कार्य कांहीं ॥

(4) काव्यसौंदर्य : (2)
खालील काव्यपंक्तींतील विचारसौंदर्य स्पष्ट करा :
‘सभेमध्यें लाजों नये। बाष्कळपणें बोलों नये।’

1 answer

Best answer

(1) (i) वाट पुसल्याविण जाऊं नये (ii) फळ ओळखल्याविण खाऊं नये.

(2) (i) आळसें सुख मानूं नये (ii) चाहाडी मनुष्य आणूं नये (iii) सभेमध्यें लाजों नये (iv) बाष्कळपणें बोलों नये. (याप्रमाणे कवितेतील कोणत्याही चार गोष्टी.)

(3) आळसात सुख आहे असे कधीही मानू नये. कोणाचीही चहाडी (चुगली) करू नये, म्हणजेच चुगलखोरी करून माणसांमध्ये भांडणे लावू नयेत. कोणतेही काम नीट चौकशी करून, विचार केल्याशिवाय करू नये. (‘चाहाडी मनुष्य आणूं नये’ याचा ‘चुगलखोर माणसाला जवळ करू नये’ असाही अर्थ काही ठिकाणी दिला जातो; दोन्हींचा आशय चहाडीपासून दूर राहावे, हाच आहे.)

(4) सभेत बोलताना संकोच वा लाज वाटू नये; पण बडबड, वाच्यता करून अवास्तव बोलू नये, असे संत रामदास सांगतात. म्हणजेच आत्मविश्वासाने बोलावे, पण संयम ठेवावा — बोलण्यातही मर्यादा असावी. साधी ओवी, ‘नये’ या शब्दाची पुनरावृत्ती आणि उपदेशात्मक शैली यांमुळे विचार सहज लक्षात राहतो; आजच्या काळातही हा विचार उपयुक्त आहे.

Doubtly AI · 25 Oct 2026 Flagged for teacher review Report
Was this answer helpful?

Your answer

Log in or create a free account to answer this question.