झाडे लावा – झाडे जगवा
झाडे ही पृथ्वीची फुफ्फुसे आहेत. आपल्याला श्वासासाठी लागणारा प्राणवायू झाडे देतात आणि कार्बन डायऑक्साइड शोषून घेतात. पण धावती जीवनशैली, वाढते शहरीकरण आणि निर्बुद्ध वृक्षतोड यांमुळे हिरवे आवरण झपाट्याने कमी होत आहे. म्हणूनच ‘झाडे लावा’ हे केवळ नारा नाही, तर काळाची गरज आहे.
झाडांचे महत्त्व : झाडे हवा शुद्ध करतात, पर्जन्यमान वाढवतात, जमिनीची धूप थांबवतात, भूजल पातळी वाढवतात व नद्यांचे पात्र जिवंत ठेवतात. पक्षी, प्राणी, कीटक यांना घर देतात; फळे, फुले, लाकूड, औषधे व सावली देतात. झाडे माणसाला शांतता देतात आणि मनाचा ताण कमी करतात.
समस्या : विकासाच्या नावाखाली मोठ्या प्रमाणात झाडे तोडली जात आहेत. कारखान्यांचे धूर व वाहनांची धुरी यामुळे हवा दूषित होत आहे. त्याचा परिणाम म्हणजे जागतिक तापमानवाढ, अनियमित पाऊस, दुष्काळ व पूर.
उपाय : केवळ रोप लावून भागत नाही, ते जगवणे महत्त्वाचे. प्रत्येकाने वर्षातून किमान एक झाड लावावे व त्याचे पालकत्व स्वीकारावे. शाळा, महाविद्यालये व सोसायट्यांनी ‘एक विद्यार्थी – एक झाड’ उपक्रम राबवावा. जन्मदिनी, लग्नकार्यी व सणांना झाडे लावण्याची परंपरा व्हावी. झाडतोडीवर कडक कायदे व अंमलबजावणी हवी. कागदाचा वापर कमी करून पुनर्वापर करावा.
झाडे लावणे ही केवळ सरकारची जबाबदारी नाही; ती प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे. आज लावलेले छोटे रोप उद्या आपल्या मुलांच्या मुलांना सावली देईल. ‘झाडे लावा – झाडे जगवा’ हा मंत्र प्रत्येकाने अंगीकारला तरच हिरवी, निरोगी व समृद्ध पृथ्वी आपण पुढच्या पिढीला देऊ शकू.