Skip to content
doubtly
Chapter: Heat· Science & Technology Part 1

प्रश्न 3 (iii) खालील उताऱ्याचे वाचन करा व विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तरे लिहा :उष्ण व थंड वस्तूंमध्ये उष्णतेची देवाणघेवाण झाल्यास उष्ण वस्तूचे तापमान कमी होत जाते व थंड वस्तूचे तापमान वाढत जाते. जोपर्यंत दोन्ही वस्तूंचे तापमान सारखे होत नाही तोपर्यंत…

प्रश्न 3 (iii) खालील उताऱ्याचे वाचन करा व विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तरे लिहा :

उष्ण व थंड वस्तूंमध्ये उष्णतेची देवाणघेवाण झाल्यास उष्ण वस्तूचे तापमान कमी होत जाते व थंड वस्तूचे तापमान वाढत जाते. जोपर्यंत दोन्ही वस्तूंचे तापमान सारखे होत नाही तोपर्यंत तापमानातील हा बदल होत राहतो. या क्रियेत गरम वस्तू उष्णता गमावतो तर थंड वस्तू उष्णता ग्रहण करते. दोन्ही वस्तू फक्त एकमेकांमध्ये ऊर्जेची देवाणघेवाण करू शकतात. अशा स्थितीत असल्यास म्हणजेच जर दोनही वस्तूंची प्रणाली वातावरणापासून वेगळी केल्यास प्रणालीमधून उष्णता आतही येणार नाही किंवा बाहेरही जाणार नाही.

(अ) उष्णता स्थानांतरण कोठून कोठे होते ?
(ब) अशा स्थितीत आपणास उष्णतेच्या कोणत्या तत्त्वाचा बोध होतो ?
(क) ते तत्त्व थोडक्यात कसे सांगता येईल ?

1 answer

Best answer

उत्तर:

(अ) उष्णता उष्ण (जास्त तापमानाच्या) वस्तूकडून थंड (कमी तापमानाच्या) वस्तूकडे स्थानांतरित होते; दोन्ही वस्तूंचे तापमान सारखे होईपर्यंत हे चालू राहते.

(ब) यावरून उष्णता देवाणघेवाणीच्या तत्त्वाचा बोध होतो. याच तत्त्वावर मिश्रणाची पद्धत आधारित असून तिचा उपयोग विशिष्ट उष्माधारकता मोजण्यासाठी करतात.

(क) तत्त्व: प्रणाली वातावरणापासून वेगळी असल्यास, उष्ण वस्तूने गमावलेली उष्णता = थंड वस्तूने ग्रहण केलेली उष्णता.

\(Q_{\text{गमावलेली}} = Q_{\text{ग्रहण केलेली}}\), म्हणजे \(m_1 c_1 (T_1 - T) = m_2 c_2 (T - T_2)\)

Doubtly AI · 4 Nov 2026 AI-verified · Nov 2026 Report
Was this answer helpful?

Your answer

Log in or create a free account to answer this question.