प्रश्न 4 (i) आकृतीचे निरीक्षण करून खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा :(आकृती: पाणी व पाइनचे तेल भरलेली एक टाकी; टाकीच्या तळाशी ढवळणी असून तिचा दांडा वरच्या फिरणाऱ्या चाकाला जोडलेला आहे; बाजूने हवेचा पुरवठा दिला आहे. मिश्रणात बुडबुडे तयार होत आहेत; वर तयार…

उत्तर:

(अ) आकृतीतील पद्धत फेन तरंगन पद्धत आहे.

(ब) ही पद्धत धातुकांच्या, विशेषतः सल्फाइड धातुकांच्या, संहतीकरणासाठी वापरतात; म्हणजे धातू काढण्यापूर्वी धातुकाच्या चूर्णातील मृदा अशुद्धी वेगळी करण्यासाठी.

(क) या पद्धतीत कणांच्या पुढील दोन विरुद्ध गुणधर्मांचा उपयोग होतो:

• जलविरोधी गुणधर्म: धातूच्या सल्फाइडचे कण जलविरोधी असतात; ते मुख्यतः तेलाने भिजतात आणि फेनासोबत वर तरंगतात.
• जलस्नेही गुणधर्म: मृदा अशुद्धीचे कण जलस्नेही असतात; ते पाण्याने भिजतात आणि तळाशी बसतात.

(ड) ढवळणी वेगाने फिरून धातुकाचे चूर्ण, पाणी व पाइनचे तेल यांचे मिश्रण चांगले ढवळते आणि आत सोडलेल्या हवेसोबत फेन (बुडबुडे) तयार करते. तेलाने भिजलेले धातुकाचे कण बुडबुड्यांना चिकटून फेनासोबत वर येतात व तो फेन वेगळा गोळा करता येतो.

(इ) झिंक ब्लेंड (ZnS). (कॉपर पायराइट, \(\mathrm{CuFeS_2}\), यांचेही या पद्धतीने संहतीकरण करतात.)