Marathi
- 4. (आ) (4) पारिभाषिक शब्द : खालील शब्दांना प्रचलित मराठी भाषेतील शब्द लिहा : (1)(i) Drama(ii) Book Stall (i) Drama – नाटक (ii) Book Stall – पुस्तक विक्री केंद्र (ग्रंथदालन) 1
- 5. (अ) (2) सारांशलेखन : (6 गुण) (पत्रलेखनाऐवजी पर्याय)विभाग-1 : गद्य (इ) [प्र. क्र. 1 (इ)] मधील अपठित गद्य उताऱ्याचा एक-तृतीयांश सारांश तुमच्या शब्दांत लिहा.जे केलेच पाहिजे ते करावयाचे राहून जाते. जे नाही केले तरी चालेल ते न चुकता केले जाते. हे सर्वा… सारांश : माणूस आवश्यक गोष्टी टाळतो आणि अनावश्यक गोष्टी मात्र आवर्जून करतो. तहान, भूक, थकवा यांनुसार तो पाणी पितो, खातो, विश्रांती घेतो; पण व... 1
- 5. (अ) (1) पत्रलेखन : (6 गुण) खालील निवेदन वाचा व त्याखालील कोणतीही एक कृती सोडवा :अक्षरधारा वाचनालयचिपळूणयांच्यातर्फेशालेय विद्यार्थ्यांसाठी भव्य वक्तृत्व स्पर्धास्पर्धा – दि. 27 फेब्रुवारी, वेळ – स. 10.00स्थळ – अक्षरधारा सभागृह, चिपळूण.स्पर्धेचा पा… (औपचारिक पत्र – ग्रंथपालांना विनंती) दिनांक : 15 फेब्रुवारी 20XX प्रति, मा. ग्रंथपाल, अक्षरधारा वाचनालय, चिपळूण. ई-मेल : akshardhara28@gmail... 1
- 5. (आ) (1) जाहिरातलेखन : (5 गुण) (कोणत्याही दोन कृती सोडवा)योगासन वर्गाची आकर्षक जाहिरात तयार करा. निरोगी शरीर – प्रसन्न मन! ‘आरोग्यधाम योग केंद्र’ घेऊन येत आहे – उन्हाळी योगासन वर्ग तणाव, थकवा, वाढते वजन, पाठदुखी यांना करा बाय-बाय! दररोज... 1
- 5. (आ) (2) बातमीलेखन : (5 गुण)‘जनता विद्यालय, महाड’ या विद्यालयात नावीन्यपूर्ण पद्धतीने पर्यावरण दिन साजरा करण्यात आला. या समारंभाची बातमी तयार करा. जनता विद्यालयात पर्यावरण दिनी ‘एक विद्यार्थी – एक झाड’ उपक्रम महाड, दि. 6 जून (वार्ताहर) : येथील जनता विद्यालयात 5 जून रोजी जागतिक पर्यावरण... 1
- 5. (आ) (3) कथालेखन : (5 गुण) खालील अपूर्ण कथा पूर्ण करा :गिरणीतून दळण आणण्यासाठी आईने केतनला सांगितले होते. त्यासाठी वीस रुपये आईने केतनला दिले होते. केतनने पैसे पँटच्या खिशात ठेवले आणि तो निघाला. वाटेत डोंबाऱ्याचा खेळ सुरू होता म्हणून तो बघायला केतन… शीर्षक : प्रामाणिकपणाचे फळ ...आणि त्याच्या पोटात धस्स झाले! खिशात वीस रुपयांची नोट नव्हती. त्याने गडबडीने दोन्ही खिसे उलटे केले, आजूबाजूला ज... 1
- 5. (इ) (1) प्रसंगलेखन : (8 गुण) (खालील लेखनप्रकारांपैकी कोणतीही एक कृती सोडवा)चित्रलीला निकेतन,अहमदनगर– आयोजित –आंतरशालेय चित्रकला स्पर्धा-पारितोषिक वितरण समारंभदि. 24 डिसेंबर वेळ – दु. 4.00प्रमुख पाहुणे – श्री. अभय नगरकर – प्रसिद्ध चित्रकारवरील पारि… चिमुकल्या कलाकाराचा सन्मान 24 डिसेंबरचा तो दिवस आमच्या घरासाठी खास होता. चित्रलीला निकेतन, अहमदनगर यांनी आयोजित केलेल्या आंतरशालेय चित्रकला... 1
- 5. (इ) (2) आत्मकथन : (8 गुण) दिलेल्या मुद्द्यांच्या आधारे चौकटीतील घटकाचे आत्मकथन लिहा.घटक : नदी — मुद्दे : भावना, उपयुक्तता/महत्त्व, आजची स्थिती, कार्य, खंत मी नदी बोलतेय... मुलांनो, ओळखलंत का मला? मी तुमच्या गावाजवळून खळखळत वाहणारी नदी. डोंगरकड्यावरच्या एका लहानशा झऱ्यातून माझा जन्म झाला. दऱ्याख... 1
- 5. (इ) (3) वैचारिक : (8 गुण)‘प्रदूषण–समस्या व उपाय’ या विषयावर तुमचे विचार लिहा. प्रदूषण – समस्या व उपाय निसर्गाने माणसाला शुद्ध हवा, स्वच्छ पाणी आणि सुपीक जमीन दिली. पण विज्ञानाच्या प्रगतीसोबत वाढलेले औद्योगिकीकरण, शहरीक... 1
- 1. (अ) उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (7 गुण)फाल्गुन, चैत्र आणि वैशाख हे तीन महिने वसंताच्या पुष्पमुद्रेचे चिन्ह ल्यालेले असे महिने आहेत. एक दुसऱ्यात मिसळला आहे. तरी पण चैत्र हा खरा वसंतात्मा आहे, मधुमास आहे. या ऋतुराजाचे किंवा मधुमासाचे लक्… (1) (i) पिंपळाची झाडे (ii) संत ज्ञानेश्वर (2) फाल्गुन, चैत्र, वैशाख (3) स्वमत : चैत्रात पिंपळाची जुनी पाने गळून जातात आणि त्यांच्या जागी नवी... 1
- 1. (आ) उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (7 गुण)भारताचे अर्धांग जे स्त्रिया; त्याच अनपढ राहिल्या तर देश अर्धांगवायू झालेल्या व्यक्तीसारखा होईल. एका बाजूला या देशाला आपण भारत‘माता’ म्हणतो; सरस्वतीला आपण वाङ्मयाची जननी मानतो आणि दुसरीकडे स्त्री न… (1) जटिल कार्य – स्त्री साक्षर करणे; अटीतटीचे कार्य – स्त्रीला पुरुषांच्या बरोबरीने स्पर्धेत उतरवणे. (2) (i) शेरावली (ता. खेड, जि. रत्नागिरी... 1
- 4. (अ) (2) शब्दसिद्धी : खालील तक्ता पूर्ण करा : (2)(भरधाव, लाजाळू, गुरुत्व, नाउमेद)प्रत्ययघटित शब्द | उपसर्गघटित शब्द प्रत्ययघटित शब्द – लाजाळू, गुरुत्व उपसर्गघटित शब्द – भरधाव, नाउमेद 1
- 4. (आ) (3) विरामचिन्हे : खालील विरामचिन्हे ओळखून त्यांची नावे लिहा : (1)(i) ?(ii) , (i) ? – प्रश्नचिन्ह (ii) , – स्वल्पविराम 1
- 1. (इ) अपठित गद्य – उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा. (4 गुण)जे केलेच पाहिजे ते करावयाचे राहून जाते. जे नाही केले तरी चालेल ते न चुकता केले जाते. हे सर्वांच्या बाबतीत कधी ना कधी घडून जाते. काही गोष्टी स्वभावानुसार, गरजेनुसार केल्या जातात. तहान ल… (1) (i) चूक (ii) बरोबर (iii) बरोबर (iv) चूक (2) (i) ते न चुकता केले जाते, जे नाही केले तरी चालेल. (ii) आपण तेव्हा झोपतो, जेव्हा आपल्याला थकव... 1
- 2. (अ) कवितेच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (8 गुण)तापलेल्या उन्हाच्या आडोशाला बसूनखेळते आहे एक मुलगी केव्हाची.मी पाहत राहते तिला माझ्या घराच्या झरोक्यांतून.ती मांडीवर घेते बाहुलीलाएका हातानं थोपटत तिला, चढवते आधण भाताचंभातुकलीच्या इवल्याशा गॅसवर.बा… (1) (i) ‘मी दोन्ही करू शकते एकाच वेळी. तू करशील ?’ (ii) तशी हसून म्हणते ती, ‘आता तू.’ (2) (i) घराचा झरोका – घराची लहान खिडकी; जिथून कवयित्री... 1
- 2. (आ) खालील मुद्द्यांच्या आधारे कोणत्याही एका कवितेसंबंधी खालील कृती सोडवा : (4 गुण)‘उत्तमलक्षण’ किंवा ‘आकाशी झेप घे रे’(i) प्रस्तुत कवितेचे कवी/कवयित्री – (1)(ii) कवितेचा विषय – (1)(iii) कविता आवडण्याची वा न आवडण्याची कारणे – (2) ‘उत्तमलक्षण’ (i) कवी – संत रामदास (ii) विषय – उत्तम माणसाची लक्षणे; आदर्श व्यक्तिमत्त्व घडवण्यासाठी कोणते आचरण करावे व कोणते टाळावे याचा उपद... 1
- 2. (इ) रसग्रहण : (4 गुण)खाली दिलेल्या काव्यपंक्तींचे रसग्रहण करा :‘तू झालास परिस्थितीवर स्वारआणि घडविलास नवा इतिहासतू झालास मूक समाजाचा नायकआणि जागा केलास उभा बहिष्कृत भारत.’ आशयसौंदर्य : या ओळी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना उद्देशून आहेत (कविता : ‘तू झालास मूक समाजाचा नायक’). प्रतिकूल परिस्थितीपुढे हार न मानता बाबासा... 1
- 3. (1) ‘माणसे पेरा। माणुसकी उगवेल’ या विधानाचा तुम्हांला समजलेला अर्थ ‘मनक्या पेरेन लागा’ या कवितेच्या आधारे सविस्तर लिहा. शेतकरी जसे बी पेरतो तसे पीक उगवते; त्याच न्यायाने समाजात चांगली माणसे ‘पेरली’ — म्हणजे चांगले संस्कार, प्रेम, आपुलकी, सहकार्य यांची पेरणी के... 1
- 3. (2) टीप लिहा :जिद्दी लेफ्टनंट स्वाती महाडिक स्वाती महाडिक या शहीद कर्नल संतोष महाडिक यांच्या पत्नी. 2015 मध्ये जम्मू-काश्मीरमधील कुपवाडा येथे दहशतवाद्यांशी लढताना कर्नल संतोष महाडिक शह... 1
- 4. (अ) (1) समास : योग्य जोड्या लावा : (2)सामासिक शब्दसमासाचे नाव(i) आईवडील(i) कर्मधारय समास(ii) पंचवटी(ii) समाहार द्वंद्व समास(iii) महाराष्ट्र(iii) द्विगू समास(iv) चहापाणी(iv) इतरेतर द्वंद्व समास (i) आईवडील – इतरेतर द्वंद्व समास (आई आणि वडील) (ii) पंचवटी – द्विगू समास (पाच वडांचा समूह) (iii) महाराष्ट्र – कर्मधारय समास (महान असे राष्ट्... 1
- 4. (अ) (3) वाक्प्रचार : खालीलपैकी कोणत्याही दोन वाक्प्रचारांचा अर्थ सांगून वाक्यांत उपयोग करा : (4)(i) निष्कासित करणे(ii) मुग्ध होणे(iii) पित्त खवळणे(iv) अचंबित होणे (i) निष्कासित करणे – बाहेर काढणे, हाकलून देणे. वाक्य : गैरवर्तन करणाऱ्या सदस्याला संस्थेतून निष्कासित करण्यात आले. (ii) मुग्ध होणे – भारावून... 1
- 4. (आ) (1) शब्दसंपत्ती :(1) खालील शब्दसमूहासाठी एक शब्द लिहा : (1)(i) इतरांना मार्ग दाखवणारा –(ii) वर्षातून एकदा प्रसिद्ध होणारे –(2) खालील शब्दाचे दोन समानार्थी शब्द लिहा : (1)आई – [ ] [ ](3) खालील शब्दांचे वचन ओळखा : (1)(i) नदी –(ii) गोट्या –(4) खा… (1) (i) मार्गदर्शक (ii) वार्षिक (वार्षिकांक) (2) आई – माता, जननी (माय, माउली) (3) (i) नदी – एकवचन (ii) गोट्या – अनेकवचन (4) कान, दान (नर) 1
- 4. (आ) (2) लेखननियमांनुसार लेखन : अचूक शब्द ओळखा (कोणतेही चार शब्द सोडवणे) : (2)(i) नीर्मीती/निर्मिती/नीर्मिती/निर्मीती(ii) सुशिक्षित/सुशीक्षीत/सूशिक्षित/सुशिक्षीत(iii) ऐतीहासीक/ऐतिहासीक/ऐतिहासिक/एतीहासिक(iv) परिस्थिती/परीस्थीती/परिस्थीती/परीस्थिती(v… (i) निर्मिती (ii) सुशिक्षित (iii) ऐतिहासिक (iv) परिस्थिती (v) दीपावली (vi) विद्यापीठ 1
- 3. (3) खालील मुद्द्यांवर एक परिच्छेद तयार करा.व्युत्पत्ती कोश → (i) निर्मितीचा ठराव (ii) निर्मितीची जबाबदारी (iii) कोशाचे प्रकाशन शब्द कोठून आला, त्याचे मूळ रूप काय, काळाच्या ओघात त्याचे रूप व अर्थ कसे बदलले, हे सांगणारा कोश म्हणजे व्युत्पत्ती कोश. मराठी भाषेचा असा शास्... 1