Answer: ‘रंग मजेचे रंग उद्याचे’ – कवयित्री अंजली कुलकर्णी; ‘औक्षण’ – कवयित्री इंदिरा संत. (दोन्ही पर्यायांची उत्तरे दिली आहेत; परीक्षेत एकच लिहा.)
पर्याय 1 : ‘रंग मजेचे रंग उद्याचे’
(1) कवयित्री – अंजली कुलकर्णी.
(2) विषय – संगणकयुगातही माणसाने माती, शेती आणि निसर्ग यांच्याशी असलेले नाते जपावे; पर्यावरणाची जोपासना करून सृष्टीचे रंग पुढच्या पिढीसाठी टिकवावेत.
(3) संदेश – तंत्रज्ञान कितीही पुढे गेले तरी अन्न मातीतूनच येते. म्हणून शेतकऱ्यांना बळ द्यावे, झाडे लावावीत, पाणी व हिरवाई जपावी. निसर्ग जपला तरच माणसाला खरा आनंद आणि समाधान मिळेल.
(4) सरळ अर्थ – संगणक आपली अनेक कामे करतो, पण तो आपल्याला धान्य देऊ शकत नाही. धान्य काळ्या मातीतूनच पिकते, म्हणून आपण भूमातेची (शेतीची) काळजी घेऊन तिला जगवू या.
(5) कविता आवडण्याचे कारण – कवितेची भाषा सोपी, गेय आहे आणि ‘रंग मजेचे, रंग उद्याचे’ हे धृपद मनात रेंगाळते. डोंगरावर बिया फेकणे, फेसाळते पाणी, हिरव्या छटा अशी सुंदर चित्रे डोळ्यांसमोर उभी राहतात. आजच्या पिढीला निसर्ग जपण्याचे आवाहन ती उपदेश न करता करते, म्हणून ही कविता मला आवडते.
पर्याय 2 : ‘औक्षण’
(1) कवयित्री – इंदिरा संत.
(2) विषय – सीमेवर लढायला निघालेल्या सैनिकाचे देशवासीयांकडून केले जाणारे औक्षण आणि त्या वेळी मनात दाटणाऱ्या भावना.
(3) संदेश – सैनिकांच्या शौर्यामुळेच देश सुरक्षित राहतो. आपल्याकडे धन किंवा बळ नसले तरी कृतज्ञता, प्रेम आणि शुभेच्छा यांनी सैनिकांच्या पाठीशी उभे राहणे हे प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे.
(4) सरळ अर्थ – हे सैनिका, तू पुढे लढत असताना आमच्या डोळ्यांतील आसवांच्या असंख्य ज्योती (आमचे प्रेम, प्रार्थना आणि शुभेच्छा) तुझ्यामागे राहून तुझे रक्षण करतील.
(5) कविता आवडण्याचे कारण – साध्या घरगुती ‘औक्षण’ या संस्कारातून कवयित्रीने देशप्रेमाची मोठी भावना व्यक्त केली आहे. ‘आसवांच्या ज्योती’ ही कल्पना अतिशय हृद्य आहे. आपण असहाय असूनही सैनिकाविषयीचा अभिमान आणि काळजी कवितेत प्रामाणिकपणे उतरली आहे, म्हणून ही कविता मला आवडते.
