Skip to content
doubtly
Chapter: Refraction of Light· Science & Technology Part 1

प्रश्न 4 (i) खाली दिलेल्या आकृतीचे निरीक्षण करून प्रश्नांची उत्तरे लिहा :(आकृती: काचेचा त्रिकोणी लोलक; ‘सूर्यप्रकाश’ लोलकाच्या एका पृष्ठावर पडतो, लोलकात अपवर्तित होतो आणि दुसऱ्या पृष्ठातून रंगांच्या पट्ट्याच्या रूपात बाहेर पडतो. पट्ट्यातील रंग वरून ख…

प्रश्न 4 (i) खाली दिलेल्या आकृतीचे निरीक्षण करून प्रश्नांची उत्तरे लिहा :

(आकृती: काचेचा त्रिकोणी लोलक; ‘सूर्यप्रकाश’ लोलकाच्या एका पृष्ठावर पडतो, लोलकात अपवर्तित होतो आणि दुसऱ्या पृष्ठातून रंगांच्या पट्ट्याच्या रूपात बाहेर पडतो. पट्ट्यातील रंग वरून खाली R, O, Y, G, B, I, V असे दाखवले आहेत.)

(a) आकृतीत कोणती प्रक्रिया दर्शवली आहे ?
(b) सर्वात जास्त विचलन झालेला रंग कोणता ?
(c) सर्वात कमी विचलन झालेला रंग कोणता ?
(d) वरील प्रक्रियेवर आधारित कोणतीही एक नैसर्गिक घटना लिहा.
(e) व्याख्या लिहा : वर्णपंक्ती.

1 answer

Best answer

(a) प्रकाशाचे अपस्करण. पांढरा सूर्यप्रकाश लोलकातून जाताना त्याचे सात घटक रंगांत पृथक्करण होते, याला प्रकाशाचे अपस्करण म्हणतात.

(b) जांभळा (V). जांभळ्या रंगाची तरंगलांबी सर्वात कमी असल्याने त्याचे अपवर्तन (विचलन) सर्वात जास्त होते आणि तो पट्ट्याच्या तळाशी दिसतो.

(c) तांबडा (R). तांबड्या रंगाची तरंगलांबी सर्वात जास्त असल्याने त्याचे विचलन सर्वात कमी होते आणि तो पट्ट्याच्या वरच्या टोकाला दिसतो.

(d) इंद्रधनुष्य. पावसानंतर हवेतील पाण्याच्या थेंबांमुळे सूर्यप्रकाशाचे अपस्करण होऊन इंद्रधनुष्य दिसते.

(e) वर्णपंक्ती: पांढऱ्या प्रकाशाचे अपस्करण झाल्यावर मिळणाऱ्या सात रंगांच्या (जांभळा, पारवा, निळा, हिरवा, पिवळा, नारिंगी, तांबडा) पट्ट्याला वर्णपंक्ती म्हणतात.

Doubtly AI · 4 Nov 2026 AI-verified · Nov 2026 Report
Was this answer helpful?

Your answer

Log in or create a free account to answer this question.