प्रश्न 3 (v) इंद्रधनुष्यनिर्मिती या नैसर्गिक सुंदर घटनेसंबंधी खालील प्रश्नांची उत्तरे द्या :(a) इंद्रधनुष्यनिर्मितीची शास्त्रीयदृष्ट्या अचूक व नामनिर्देशित आकृती काढा.(b) यात अंतर्भाव असणाऱ्या कोणत्याही दोन नैसर्गिक घटना सांगा.(c) पाण्याचे अगदी लहान…

उत्तर:

(a) आकृती (कशी काढावी): पाण्याचा एक गोलाकार थेंब काढा. सूर्यप्रकाश (पांढरा प्रकाश) थेंबाच्या वरच्या पृष्ठभागावर पडून आत जाताना अपवर्तित होतो व त्याचे रंगांमध्ये अपस्करण होते. थेंबाच्या मागच्या पृष्ठभागावर प्रकाशाचे आंतरिक परावर्तन होते आणि बाहेर पडताना पुन्हा अपवर्तन होते. बाहेर पडणाऱ्या किरणांत तांबडा रंग वरच्या बाजूला व जांभळा खालच्या बाजूला दाखवा. नावे: सूर्यप्रकाश, पाण्याचा थेंब, अपवर्तन, आंतरिक परावर्तन, तांबडा, जांभळा, निरीक्षक (त्याची पाठ सूर्याकडे).

(b) प्रकाशाचे अपस्करण आणि प्रकाशाचे अपवर्तन (तसेच थेंबातील प्रकाशाचे आंतरिक परावर्तन).

(c) पाण्याचे अगदी लहान थेंब लहान लोलकाप्रमाणे (प्रिझमप्रमाणे) कार्य करतात.