1. (आ) उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (7 गुण)(‘कर्ते सुधारक कर्वे’ या पाठाच्या आशयावर आधारित उतारा)महर्षी धोंडो केशव कर्वे हे केवळ भाषणे करणारे सुधारक नव्हते, तर आपले विचार प्रत्यक्ष आचरणात आणणारे ‘कर्ते सुधारक’ होते. त्या काळी विधवांचे जीवन…

1. (आ) उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (7 गुण)

(‘कर्ते सुधारक कर्वे’ या पाठाच्या आशयावर आधारित उतारा)

महर्षी धोंडो केशव कर्वे हे केवळ भाषणे करणारे सुधारक नव्हते, तर आपले विचार प्रत्यक्ष आचरणात आणणारे ‘कर्ते सुधारक’ होते. त्या काळी विधवांचे जीवन अत्यंत कष्टाचे व उपेक्षेचे होते. पहिल्या पत्नीच्या निधनानंतर कर्व्यांनी स्वतः एका विधवेशी पुनर्विवाह केला. या धाडसाबद्दल समाजाने त्यांच्यावर बहिष्कार टाकला, टीका केली, त्यांचा अपमानही केला; पण ते डगमगले नाहीत.

स्त्री शिकली तरच ती स्वावलंबी होईल, अशी त्यांची ठाम श्रद्धा होती. म्हणून त्यांनी अनाथ बालिकाश्रम सुरू केला, पुढे पुण्याजवळ हिंगणे येथे आश्रमासाठी जागा मिळवली आणि स्त्रियांसाठी स्वतंत्र विद्यापीठाचे स्वप्न पाहिले. 1916 साली सुरू झालेले हे विद्यापीठ आज ‘एस.एन.डी.टी. महिला विद्यापीठ’ म्हणून ओळखले जाते. संस्थांसाठी पैसा उभा करताना ते गावोगावी फिरत, लोकांपुढे हात पसरत; पण स्वतःसाठी त्यांनी कधीच काही मागितले नाही. साधे राहणीमान, वक्तशीरपणा आणि कामावरील निष्ठा हे त्यांचे विशेष गुण होते. त्यांच्या कार्याचा गौरव म्हणून 1958 साली त्यांना ‘भारतरत्न’ हा देशातील सर्वोच्च नागरी सन्मान देण्यात आला.

(1) कारणे लिहा : (2)
(i) समाजाने कर्व्यांवर बहिष्कार टाकला, कारण ..................
(ii) कर्व्यांनी स्त्रीशिक्षणासाठी आयुष्य वेचले, कारण ..................

(2) आकृती पूर्ण करा : (2)
[आकृती : मध्यभागी «महर्षी कर्वे यांचे गुण» अशी चौकट; तिच्याभोवती चार बाण व चार रिकाम्या चौकटी.]

(3) स्वमत : (3)
आजच्या मुलींच्या प्रगतीत महर्षी कर्वे यांच्या कार्याचा वाटा कसा आहे, हे तुमच्या शब्दांत लिहा.