उत्तर : (नमुना वैचारिक लेखन)
वाचाल तर वाचाल
‘वाचाल तर वाचाल’ या म्हणीत दोन अर्थ दडले आहेत : जो वाचतो, तोच जीवनात टिकतो. वाचन ही केवळ परीक्षा उत्तीर्ण होण्याची गोष्ट नसून व्यक्तिमत्त्व घडवण्याची प्रक्रिया आहे.
वाचनाचे फायदे : वाचनामुळे ज्ञानात भर पडते, शब्दसंपत्ती वाढते आणि विचार स्पष्ट होतात. चरित्रे वाचून आपल्याला थोर व्यक्तींच्या संघर्षातून प्रेरणा मिळते; कथा-कादंबऱ्या वाचून दुसऱ्याच्या भावना समजून घेण्याची संवेदनशीलता येते. वाचणारा माणूस घरबसल्या जगभर फिरतो. चांगले पुस्तक हा असा मित्र आहे, जो कधी रुसत नाही आणि नेहमी योग्य मार्ग दाखवतो.
आजची स्थिती : आज मोबाईल व दूरचित्रवाणीच्या आकर्षणामुळे मुलांचे वाचन कमी होत आहे. लघुसंदेश व छोट्या चित्रफितींमुळे एकाग्रतेने दीर्घ काळ वाचण्याची सवय सुटत चालली आहे. यामुळे विचारांची खोली कमी होण्याचा धोका आहे.
उपाय : दररोज किमान अर्धा तास अवांतर वाचनासाठी राखून ठेवावा. शाळेच्या ग्रंथालयाचा नियमित वापर करावा, वाढदिवसाला पुस्तक भेट देण्याची प्रथा सुरू करावी. पालकांनीही स्वतः वाचून मुलांसमोर आदर्श ठेवावा.
थोडक्यात, वाचन माणसाला विचारी, संवेदनशील आणि सजग नागरिक बनवते. म्हणूनच म्हणावेसे वाटते — वाचाल तरच वाचाल!