Answer: (नमुना वैचारिक लेखन) खाली.
जलप्रदूषण – समस्या व उपाय
‘पाणी हेच जीवन’ असे आपण म्हणतो. माणूस, प्राणी, पक्षी, वनस्पती — सर्वांचे अस्तित्व पाण्यावर अवलंबून आहे. पण आज याच जीवनदायी पाण्याचे मोठ्या प्रमाणावर प्रदूषण होत आहे. पाण्यात नको असलेले घातक पदार्थ मिसळून ते वापरण्यास अयोग्य होणे, म्हणजे जलप्रदूषण.
समस्या : शहरांतील सांडपाणी प्रक्रिया न करता थेट नद्यांत सोडले जाते. कारखान्यांतील रसायनयुक्त पाणी, शेतीत वापरलेली रासायनिक खते व कीटकनाशके पावसाच्या पाण्यासोबत नद्या-तलावांत पोहोचतात. प्लॅस्टिक, निर्माल्य, कचरा पाण्यात टाकला जातो. याचे परिणाम गंभीर आहेत. दूषित पाणी प्यायल्याने कावीळ, विषमज्वर, अतिसार यांसारखे आजार पसरतात. पाण्यातील ऑक्सिजन कमी होऊन मासे व इतर जलचर मरतात. शेतजमिनीचा कसही कमी होतो आणि शुद्ध पिण्याच्या पाण्याची टंचाई वाढते.
उपाय : सांडपाण्यावर प्रक्रिया केंद्रांत प्रक्रिया करूनच ते नदीत सोडले पाहिजे. कारखान्यांना प्रदूषणविषयक नियम कडकपणे पाळायला लावले पाहिजेत. शेतकऱ्यांनी सेंद्रिय खतांचा वापर वाढवावा. नदीत कचरा, प्लॅस्टिक व निर्माल्य टाकू नये; निर्माल्याचे खत करता येते. गणेशोत्सवात शाडूच्या मूर्ती वापरून कृत्रिम तलावात विसर्जन करावे. शाळा-महाविद्यालयांतून जलसाक्षरता वाढवावी आणि ‘नदी स्वच्छता अभियान’ यांसारख्या उपक्रमांत नागरिकांनी सहभागी व्हावे.
पाणी निसर्गाने दिलेली अनमोल देणगी आहे. ते स्वच्छ ठेवणे ही केवळ शासनाची नव्हे, तर आपल्या प्रत्येकाची जबाबदारी आहे. आज आपण पाणी जपले, तरच उद्याची पिढी सुरक्षित राहील.