प्रश्न 4 (i) (a) मानवी डोळ्याची शास्त्रीयदृष्ट्या अचूक व नामनिर्देशित आकृती काढा.(b) निरोगी मानवी डोळ्यासाठी सुस्पष्ट दृष्टीचे लघुत्तम अंतर किती आहे ?(c) नाभीय अंतर आवश्यकतेनुसार बदल करण्याच्या नेत्रभिंगाच्या क्षमतेला काय म्हणतात ?(d) कोणत्या दृष्टिद…

उत्तर: (b) 25 सेमी; (c) समायोजन शक्ती; (d) वृद्धदृष्टिता.

(a) आकृती (कशी काढावी): डोळ्याचा गोलाकार नेत्रगोल काढा. पुढच्या बाजूला फुगीर पारदर्शक स्वच्छमंडल (cornea), त्यामागे बुबुळ (iris) व मध्यभागी बाहुली (pupil) दाखवा. बाहुलीमागे द्विबहिर्वक्र नेत्रभिंग आणि त्याला धरून ठेवणारे सिलिअरी (रोमक) स्नायू काढा. स्वच्छमंडल व नेत्रभिंग यांमधील भाग नेत्रजल (aqueous humour) आणि नेत्रभिंगामागील मोठा भाग काचाभ द्रव (vitreous humour) म्हणून दाखवा. मागील आतील पृष्ठभागावर दृष्टिपटल (retina), त्यातून निघणारी दृष्टिचेता (optic nerve) आणि चेता निघते तो अंधबिंदू दाखवा. सर्व भागांना नावे द्या.

(b) निरोगी डोळ्यासाठी सुस्पष्ट दृष्टीचे लघुत्तम अंतर 25 सेमी आहे.

(c) सिलिअरी स्नायूंच्या साहाय्याने नेत्रभिंगाचे नाभीय अंतर आवश्यकतेनुसार बदलण्याच्या क्षमतेला नेत्रभिंगाची समायोजन शक्ती म्हणतात.

(d) वृद्धदृष्टिता (Presbyopia): वयानुसार सिलिअरी स्नायू कमकुवत होतात व नेत्रभिंगाची लवचीकता कमी होते, त्यामुळे जवळच्या वस्तू स्पष्ट दिसत नाहीत. हा दोष बहिर्वक्र भिंगाचा (किंवा द्विनाभीय भिंगाचा) चष्मा वापरून दूर करतात.