उत्तर : व्युत्पत्तीमुळे शब्दाचे मूळ, प्रवास व नेमका अर्थ समजतो.
एखादा शब्द कोठून आला, त्याचे मूळ रूप कोणते आणि काळाच्या ओघात तो कसा बदलला, हे सांगणे म्हणजे व्युत्पत्ती. कृ. पां. कुलकर्णी यांचा ‘मराठी व्युत्पत्ति कोश’ हे या कामाचे मोलाचे उदाहरण आहे.
- संस्कृतमधील ‘हस्त’ पासून ‘हात’, ‘दुग्ध’ पासून ‘दूध’, ‘पर्ण’ पासून ‘पान’ असे शब्द बदलत आले, हे समजल्यावर मराठीचे संस्कृतशी असलेले नाते कळते.
- ‘खुर्ची’ हा शब्द अरबी-फारसीतून, ‘बटाटा’ पोर्तुगीजमधून, तर ‘टेबल’ इंग्रजीतून आला; यावरून इतर भाषा व संस्कृतींशी आलेला संबंध लक्षात येतो.
- मूळ रूप कळल्याने शब्दाचा नेमका अर्थ व शुद्ध लेखनही समजते.
अशा प्रकारे व्युत्पत्तीच्या अभ्यासामुळे शब्दसंपत्ती वाढते आणि भाषेकडे पाहण्याची डोळस दृष्टी मिळते.