2. (आ) खालील दोन कवितांपैकी एका कवितेसंबंधी दिलेल्या मुद्द्यांच्या आधारे कृती सोडवा : (8 गुण)मुद्देयोगी सर्वकाळ सुखदाता ← किंवा → औक्षण(1) प्रस्तुत कवितेचे कवी/कवयित्री(1 गुण)(2) कवितेचा विषय(1 गुण)(3) पुढील ओळींचा सरळ अर्थ लिहा.‘जळ वरिवरी क्षाळी मळ।…

Question

2. (आ) खालील दोन कवितांपैकी एका कवितेसंबंधी दिलेल्या मुद्द्यांच्या आधारे कृती सोडवा : (8 गुण) मुद्देयोगी सर्वकाळ सुखदाता ← किंवा → औक्षण (1) प्रस्तुत कवितेचे कवी/कवयित्री(1 गुण) (2) कवितेचा विषय(1 गुण) (3) पुढील ओळींचा सरळ अर्थ लिहा.‘जळ वरिवरी क्षाळी मळ। योगिया सबाह्य करी निर्मळ।’ ← किंवा → ‘नाही मुठीमधे द्रव्य / नाही शिरेमध्ये रक्त, / काय करावे कळेना / नाही कष्टाचे सामर्थ्य.’ (2 गुण) (4) प्रस्तुत कविता आवडण्याचे वा न आवडण्याचे कारण(2 गुण) (5) प्रस्तुत कवितेतील शब्दांचा अर्थ लिहा.(i) जीवन (ii) मेघ (iii) निर्मळ (iv) रसना ← किंवा → (i) औक्षण (ii) द्रव्य (iii) कल्लोळ (iv) शौर्य (2 गुण)

Doubtly AI · Accepted Answer

Answer: ‘योगी सर्वकाळ सुखदाता’ – संत एकनाथ; ‘औक्षण’ – कवयित्री इंदिरा संत. (दोन्ही पर्यायांची उत्तरे दिली आहेत; परीक्षेत एकच लिहा.) पर्याय 1 : ‘योगी सर्वकाळ सुखदाता’ (1) कवी – संत एकनाथ. (2) विषय – योगी पुरुष (संत) आणि पाणी यांची तुलना करून योगी पुरुष पाण्यापेक्षाही श्रेष्ठ आहे, तो सर्व काळ सुख देतो, हे दृष्टान्तांतून सांगितले आहे. (3) सरळ अर्थ – पाणी शरीरावरचा मळ फक्त वरवर धुऊन काढते; पण योगी पुरुष माणसाला आतून आणि बाहेरूनही (मन व आचरण दोन्ही) स्वच्छ, निर्मळ करतो. (4) कविता आवडण्याचे कारण – पाणी, चंद्रकिरण, पक्षिणीचे पंख असे रोजच्या जीवनातले दृष्टान्त वापरल्यामुळे अवघड विचारही सहज समजतो. पाण्याचे सुख क्षणिक तर संतांचे सुख कायमचे, हा फरक सुंदर रीतीने मांडला आहे. संतसंगतीचे महत्त्व पटवणारी ही रचना मला आवडते. (5) शब्दार्थ – (i) जीवन – पाणी (ii) मेघ – ढग (iii) निर्मळ – स्वच्छ, शुद्ध (iv) रसना – जीभ पर्याय 2 : ‘औक्षण’ (1) कवयित्री – इंदिरा संत. (2) विषय – सीमेवर लढायला निघालेल्या जवानाचे देशवासीयांकडून केलेले औक्षण आणि त्या वेळी मनात दाटून आलेल्या भावना. (3) सरळ अर्थ – हे सैनिका, तुला देण्यासाठी माझ्या मुठीत धन नाही, तुझ्यासोबत लढण्यासाठी शिरांमध्ये रक्ताचे (शरीराचे) बळ नाही. तुझ्यासाठी काय करावे ते मला कळत नाही; कष्ट करून मदत करण्याचे सामर्थ्यही माझ्यात नाही. (4) कविता आवडण्याचे कारण – सामान्य, असहाय नागरिकाच्या मनातील देशप्रेम आणि सैनिकाविषयीची कृतज्ञता कवयित्रीने अगदी साध्या शब्दांत, पण उत्कटपणे मांडली आहे. आसवांच्या ज्योतींनी केलेले औक्षण ही कल्पना मनाला स्पर्शून जाते, म्हणून ही कविता मला आवडते. (5) शब्दार्थ – (i) औक्षण – ओवाळणे (ii) द्रव्य – धन, पैसा (iii) कल्लोळ – लोळ, लोट (iv) शौर्य – पराक्रम, शूरपणा

1 answer

Your answer

मुद्दे	योगी सर्वकाळ सुखदाता ← किंवा → औक्षण
(1) प्रस्तुत कवितेचे कवी/कवयित्री	(1 गुण)
(2) कवितेचा विषय	(1 गुण)
(3) पुढील ओळींचा सरळ अर्थ लिहा.	‘जळ वरिवरी क्षाळी मळ। योगिया सबाह्य करी निर्मळ।’ ← किंवा → ‘नाही मुठीमधे द्रव्य / नाही शिरेमध्ये रक्त, / काय करावे कळेना / नाही कष्टाचे सामर्थ्य.’ (2 गुण)
(4) प्रस्तुत कविता आवडण्याचे वा न आवडण्याचे कारण	(2 गुण)
(5) प्रस्तुत कवितेतील शब्दांचा अर्थ लिहा.	(i) जीवन (ii) मेघ (iii) निर्मळ (iv) रसना ← किंवा → (i) औक्षण (ii) द्रव्य (iii) कल्लोळ (iv) शौर्य (2 गुण)