प्रश्न 2 (ब)(i) खालील आकृतीस नावे देवून या उपकरणाच्या साहाय्याने कोणत्या गुणधर्माचा अभ्यास करता येतो ?(आकृती: पाण्याने भरलेले एक उंच दंडगोलाकार भांडे; त्याच्या मधल्या भागाभोवती एक पसरट पात्र असून त्यात भरलेल्या पदार्थाकडे “A ..........” असा निर्देश आ…

उत्तर: A – गोठण मिश्रण (बर्फ व मीठ); B – 4 °C; या उपकरणाने (होपचे उपकरण) पाण्याच्या असंगत आचरणाचा अभ्यास करता येतो.

A हे भांड्याच्या मधल्या भागाभोवतीचे पात्र असून त्यात बर्फ व मीठ यांचे गोठण मिश्रण भरलेले असते. ते भांड्यातील पाण्याला थंड करते. काही वेळाने वरचे तापमापी \(T_2\) 0 °C दाखवते, तर खालचे तापमापी \(T_1\) दीर्घकाळ 4 °C (B) दाखवते.

यावरून 4 °C तापमानाच्या पाण्याची घनता सर्वाधिक असते, म्हणून ते तळाशी राहते व त्याहून थंड, कमी घनतेचे पाणी वर राहते, हे समजते. या उपकरणाला होपचे उपकरण म्हणतात व त्याच्या साहाय्याने पाण्याच्या असंगत आचरणाचा अभ्यास करता येतो.