2. (अ) कवितेच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (8 गुण)(1) एका शब्दात उत्तर लिहा : (2)(i) कवीचे सर्वस्व असलेली गोष्ट –(ii) कवीचा जवळचा मित्र –दोन दिवस वाट पाहण्यात गेले; दोन दुःखात गेले.हिशोब करतो आहे किती राहिलेत डोईवर उन्हाळेशेकडो वेळा चंद्र आला; तारे…

Answer:

(1) (i) कवीचे सर्वस्व असलेली गोष्ट – हात
(ii) कवीचा जवळचा मित्र – अश्रू

(2) (i) प्रयत्नवाद व आशावाद दाखवणारी ओळ : ‘दुःख पेलावे कसे, पुन्हा जगावे कसे, याच शाळेत शिकलो’ (किंवा ‘झोतभट्टीत शेकावे पोलाद तसे आयुष्य छान शेकले’).
(ii) ‘दारिद्र्याकडे गहाण पडलेले हात’ म्हणजे कष्टकरी कवीचे हात आयुष्यभर राबले; पण त्या श्रमाचे फळ त्याला कधी मिळाले नाही. गरिबीमुळे त्याचे श्रम पोटापुरती भाकरी मिळवण्यातच खर्च झाले, जणू त्याचे हात गरिबीकडे तारण ठेवलेले होते.

(3) 1. दारिद्र्य – गरिबी   2. हरघडी – प्रत्येक क्षणी, नेहमी   3. साहाय्य – मदत   4. दुनिया – जग

(4) कष्टकरी माणसाचे आयुष्य प्रतीक्षा आणि दुःख यांतच संपते, असे कवी सांगतो. आयुष्यातील सुंदर क्षणांचा आनंद घेण्याऐवजी त्याला भाकरी मिळवण्यासाठीच धडपडावे लागते. तरीही तो खचत नाही; दुःख पेलायला आणि पुन्हा उभे राहायला तो शिकतो. झोतभट्टीत तापून पोलाद अधिक मजबूत होते, तसेच संकटांमध्ये माणूस घडतो, हे जीवनसत्य कवितेतून व्यक्त होते. मला हा विचार पटतो, कारण कठीण परिस्थितीच माणसाला खंबीर बनवते.