Skip to content
doubtly

कृती १. (अ) खालील उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (८ गुण)(१) कर्ज काढून वाहन खरेदी करण्यामागची कारणे – (२)[आकृती : एका रेषेतून दोन बाण निघून (य) आणि (र) अशा दोन रिकाम्या चौकटींकडे जातात.](२) जीवन अर्थपूर्ण होण्यासाठी लेखकाने सांगितलेले तंत्र…

कृती १. (अ) खालील उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (८ गुण)

(१) कर्ज काढून वाहन खरेदी करण्यामागची कारणे – (२)
[आकृती : एका रेषेतून दोन बाण निघून (य) आणि (र) अशा दोन रिकाम्या चौकटींकडे जातात.]

(२) जीवन अर्थपूर्ण होण्यासाठी लेखकाने सांगितलेले तंत्र – (२)
[आकृती : एका रेषेतून दोन बाण निघून (य) आणि (र) अशा दोन रिकाम्या चौकटींकडे जातात.]

कामापुरते आणि कामासाठी वाहन आणि आटोक्यात राहील एवढाच वेग हे तंत्र अनुसरले तर जीवन अर्थपूर्ण होईल. आपले जीवन अधिक प्रमाणात आपल्या वाट्याला यावे, ते कृतार्थतेने जगता, अनुभवता यावे, त्यासाठी उसंत लाभावी म्हणून वाहनांचा वापर करायला हवा. प्रत्यक्षात घडते ते वेगळे. इतरांशी मानसिक स्पर्धा करण्यासाठी, आपल्या ऐश्वर्याचे प्रदर्शन घडवण्यासाठी, गरज नसताना कर्ज काढून वाहने खरेदी करणारी माणसे समाजात आढळतात. कोणतेही महत्त्वाचे काम नसताना पत्नीला मागच्या बाजूला बसवून आधुनिक दुचाकीने सहज फेरफटका मारून आले म्हणजे अनेकांना बरे वाटते; पण आहेच वाहन तर चार-सहा मैलांवरचे एखादे निसर्गरम्य स्थान किंवा मंदिर पाहण्यासाठी ही माणसे का जात नाहीत? एखादा लक्ष्मी रोड, महात्मा गांधी मार्ग किंवा जंगली महाराज रस्ताच का पसंत केला जातो? देहू, आळंदी, सिंहगड, बनेश्वर, विठ्ठलवाडीकडचे रस्ते का दिसत नाहीत?

वाई, सातारा, फलटण, कराड अशा गावी वाहनांची एवढी निकड आहे का? शेतमळ्यात जायचे असेल, तर तातडीचा भाग म्हणून कधी तरी वाहन लागेल. आपले राहणे गावाबाहेर होत असेल, तर वाहनाचा उपयोग होईल; पण सहज आणि सुखाने येणे-जाणे सोडून वेगाने येरझारा कशासाठी घालावयाच्या? आहेच गाडी तर मारूया चक्कर, अशी भावना बाळगून रस्त्यावर अडचणी निर्माण करणारे रसिक संख्येने वाढत चालले आहेत.

(३) स्वमत अभिव्यक्ती – (४)
‘जीवन अर्थपूर्ण करण्यासाठी वाहनाचा उपयोग होतो,’ – हे विधान तुमच्या शब्दांत स्पष्ट करा.

किंवा

‘मनाचा ब्रेक - उत्तम ब्रेक’ याबाबतची तुमची भूमिका सोदाहरण लिहा.

1 answer

Best answer

Answer: (१) (य) इतरांशी मानसिक स्पर्धा करण्यासाठी (र) आपल्या ऐश्वर्याचे प्रदर्शन घडवण्यासाठी; (२) (य) कामापुरते आणि कामासाठी वाहन (र) आटोक्यात राहील एवढाच वेग; (३) स्वमत खाली.

(१) कर्ज काढून वाहन खरेदी करण्यामागची कारणे :
(य) इतरांशी मानसिक स्पर्धा करण्यासाठी.
(र) आपल्या ऐश्वर्याचे प्रदर्शन घडवण्यासाठी.

(२) जीवन अर्थपूर्ण होण्यासाठी लेखकाने सांगितलेले तंत्र :
(य) कामापुरते आणि कामासाठी वाहन वापरणे.
(र) आटोक्यात राहील एवढाच वेग ठेवणे.

(३) स्वमत अभिव्यक्ती (पहिला पर्याय) :
वाहन हे साधन आहे, साध्य नाही. योग्य कारणासाठी आणि योग्य वेगाने वापरले तर वाहन आपला वेळ आणि श्रम वाचवते. कामावर, शाळा-महाविद्यालयात किंवा दवाखान्यात वेळेवर पोहोचता येते. वाचलेला वेळ आपण कुटुंबासोबत घालवू शकतो, वाचन, छंद, व्यायाम यांसाठी वापरू शकतो. सुट्टीच्या दिवशी जवळचे निसर्गरम्य स्थळ, किल्ला किंवा तीर्थक्षेत्र पाहून मन ताजेतवाने करता येते. अशा प्रकारे वाहनामुळे जीवनाला उसंत मिळते आणि ते आपण कृतार्थतेने अनुभवू शकतो. मात्र दिखाव्यासाठी, स्पर्धेसाठी किंवा उगाच भरधाव चकरा मारण्यासाठी वाहन वापरले तर तेच वाहन कर्ज, ताण आणि अपघात यांचे कारण ठरते. म्हणून गरजेपुरता आणि संयमित वापर केला, तरच वाहन जीवन अर्थपूर्ण करण्यास उपयोगी पडते, असे मला वाटते.

(३) स्वमत अभिव्यक्ती (दुसरा पर्याय – ‘मनाचा ब्रेक - उत्तम ब्रेक’) :
वाहनाचा ब्रेक वाहन थांबवतो; पण तो केव्हा दाबायचा हे मन ठरवते. म्हणून मनावरचा ताबा हाच खरा उत्तम ब्रेक आहे, या मताशी मी पूर्ण सहमत आहे. रस्ता मोकळा दिसला की वेग वाढवण्याचा मोह होतो, सिग्नल पिवळा असताना पुढे घुसावेसे वाटते, मित्रांसमोर ‘स्टंट’ करावासा वाटतो. अशा क्षणी मनाने स्वतःला आवरले, तर अपघात टळतात. उदाहरणार्थ, माझ्या ओळखीतील एका तरुणाने वेगाची पैज लावली आणि गंभीर अपघातात सापडला; त्याच वेळी दुसरा मित्र ‘मला घाई नाही’ असे म्हणून नियमानुसार गेला आणि सुखरूप पोहोचला. हाच नियम जीवनालाही लागू पडतो. राग, हव्यास, दिखावा यांना वेळीच आवर घातला तर नाती, पैसा आणि आरोग्य सुरक्षित राहतात. म्हणून ‘मनाचा ब्रेक’ हा सर्वांत विश्वासार्ह ब्रेक आहे.

Doubtly AI · 27 Oct 2026 AI-verified · Oct 2026 Report
Was this answer helpful?

Your answer

Log in or create a free account to answer this question.