Skip to content
doubtly

कृती १. (आ) खालील उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (८ गुण)(१) प्रथेप्रमाणे लेखकाचे झालेले स्वागत – (२)(य) ..................(र) ..................(२) चित्रकार लेखकाला नारळाकडे बघून दिसलेले दृश्य – (२)(य) ..................(र) .................…

कृती १. (आ) खालील उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (८ गुण)

(१) प्रथेप्रमाणे लेखकाचे झालेले स्वागत – (२)
(य) ..................
(र) ..................

(२) चित्रकार लेखकाला नारळाकडे बघून दिसलेले दृश्य – (२)
(य) ..................
(र) ..................

मी बऱ्याच कार्यक्रमांना जात असतो. तिथेही या चित्रांचे स्रोत मला सापडतात. असले कार्यक्रम हे कच्चा माल पुरवणारे मार्ग आहेत माझे. प्रयत्न केला तर किती चांगले धागे हातात येतात याचं प्रत्यंतर देणारा एक प्रसंग एका अतिशय साध्याशा कार्यक्रमात घडला. प्रथेप्रमाणे त्या लोकांनी मला पुष्पगुच्छ आणि नारळ दिला. तो घेऊन मी टेबलावर ठेवला आणि शांतपणे खुर्चीत बसलो होतो. बोलणारा माझी कुठून कुठून जमवलेली माहिती उपस्थितांना सांगत होता. मला त्यात स्वारस्य नव्हतं. मी टेबलावरच्या नारळाकडे बघत होतो. बघता बघता मला ती नारळाची शेंडी, नारळाचा तो लहानसा आकार पाचसात वर्षांच्या मुलीच्या डोक्यासारखा वाटायला लागला. नारळाची शेंडी तिच्या पोनीटेलसारखी बांधलेली! हे स्मरणात घिरट्या घालायला लागलं. कार्यक्रम संपला. घरी आलो. बाकी सगळी कामं नेहमीसारखी सुरू होती. रात्री दहानंतर मी समोर ड्रॉइंगपेपर घेऊन बसलो होतो. त्यावर चित्र चितारत गेलो ते अशा क्रमानं. देवळासमोर दगडावर आपटून नारळ फोडतात. नारळ फोडणारा तो पुरुषी हात मी चितारला. तो नारळ नसून ते चिमुरड्या मुलीचं डोकं आहे हे सूचित व्हावं म्हणून त्या नारळाला बारीकसा कानातला डूल दाखवला. त्यानं तो नारळ दगडावर आपटण्यासाठी वर उगारलाय आणि त्याच बरोबर मी दुसरा एक हात दाखवलाय ज्या हातानं तो नारळ उगारलेला पुरुषी हात धरून ठेवलाय. स्त्रीभ्रूण हत्येबद्दलचं एक पोस्टर त्यातून तयार झालं.

(३) स्वमत अभिव्यक्ती – (४)
लेखकाने चित्रातून स्त्रीभ्रूण हत्ये विरोधी दिलेला संदेश तुमच्या शब्दांत लिहा.

किंवा

‘समाजातील अनिष्ट रूढी’ याविषयी तुमचे विचार स्पष्ट करा.

1 answer

Best answer

Answer: (१) (य) पुष्पगुच्छ देऊन (र) नारळ देऊन; (२) (य) नारळाचा लहानसा आकार पाचसात वर्षांच्या मुलीच्या डोक्यासारखा (र) नारळाची शेंडी तिच्या बांधलेल्या पोनीटेलसारखी; (३) स्वमत खाली.

(१) प्रथेप्रमाणे लेखकाचे झालेले स्वागत :
(य) लेखकाला पुष्पगुच्छ दिला.
(र) लेखकाला नारळ दिला.

(२) नारळाकडे बघून लेखकाला दिसलेले दृश्य :
(य) नारळाचा तो लहानसा आकार पाचसात वर्षांच्या मुलीच्या डोक्यासारखा वाटला.
(र) नारळाची शेंडी त्या मुलीच्या बांधलेल्या पोनीटेलसारखी वाटली.

(३) स्वमत अभिव्यक्ती (पहिला पर्याय) :
लेखकाने एका साध्या नारळातून एका चिमुरड्या मुलीचे डोके पाहिले आणि ते फोडायला उगारलेला पुरुषी हात चितारला. यातून ‘मुलगी नको’ या मानसिकतेमुळे जन्माआधीच मुलींचा बळी दिला जातो, हे कठोर वास्तव दिसते. मात्र त्याच चित्रात दुसरा एक हात तो उगारलेला हात धरून ठेवतो. हा हात म्हणजे समाजाचा विवेक, कायदा आणि सजग नागरिक. ‘ही हत्या थांबवा; मुलीचा जीव नारळासारखा फोडण्याची वस्तू नाही’ असा संदेश चित्र शब्दांशिवाय देते. मुलगा-मुलगी समान आहेत, मुलगी जन्माला येणे हा आनंदाचा क्षण आहे, आणि असा अन्याय घडत असेल तर प्रत्येकाने पुढे येऊन तो हात रोखला पाहिजे, असे लेखक आपल्याला सांगतो. एका पोस्टरमधून इतका प्रभावी सामाजिक संदेश देणे हे त्याच्या कलेचे यश आहे.

(३) स्वमत अभिव्यक्ती (दुसरा पर्याय – ‘समाजातील अनिष्ट रूढी’) :
ज्या प्रथांमागे विचार नसतो आणि ज्यांमुळे माणसाचे नुकसान होते, त्या अनिष्ट रूढी होत. हुंडा, बालविवाह, मुलगा हवा म्हणून स्त्रीभ्रूण हत्या, जातिभेद, अंधश्रद्धेतून केले जाणारे उपचार किंवा नवस, लग्नकार्यातील अवाजवी खर्च ही त्यांची उदाहरणे आहेत. ‘पूर्वीपासून चालत आले आहे’ एवढ्याच कारणासाठी लोक अशा रूढी पाळतात. त्यामुळे अनेक कुटुंबे कर्जबाजारी होतात, स्त्रियांवर अन्याय होतो आणि समाजाची प्रगती खुंटते. शिक्षण, विज्ञाननिष्ठ दृष्टी आणि कायद्याची अंमलबजावणी यांच्या साहाय्याने या रूढी दूर करता येतात. तरुण पिढीने स्वतःच्या लग्नात हुंडा नाकारणे, साधेपणाने समारंभ करणे यांसारख्या कृतींनी सुरुवात केली, तर बदल लवकर घडेल, असे मला वाटते.

Doubtly AI · 27 Oct 2026 AI-verified · Oct 2026 Report
Was this answer helpful?

Your answer

Log in or create a free account to answer this question.