कृती ४. (अ) खालीलपैकी कोणत्याही दोन कृती सोडवा : (४ गुण)(१) मुलाखतीची सुरुवात स्पष्ट करा.(२) माहितीपत्रकाची गरज लिहा.(३) अहवाल लेखनाचे महत्त्व थोडक्यात लिहा.(४) वृत्तलेख म्हणजे काय ते थोडक्यात स्पष्ट करा.

Answer: कोणत्याही दोन कृती अपेक्षित (प्रत्येकी २ गुण); चारही कृतींची नमुना उत्तरे खाली दिली आहेत.

(१) मुलाखतीची सुरुवात : मुलाखतीची सुरुवात सहज, आपुलकीच्या वातावरणात व्हायला हवी. मुलाखतकार प्रथम मुलाखतदात्याचे स्वागत करतो आणि श्रोत्यांना/वाचकांना त्यांचा थोडक्यात परिचय करून देतो. पहिले प्रश्न सोपे, अनौपचारिक (उदा. बालपण, सुरुवातीचे दिवस) ठेवल्यास मुलाखतदाता मोकळेपणाने बोलू लागतो. चांगली सुरुवात झाली तर पुढील मुलाखत रंगतदार होते.

(२) माहितीपत्रकाची गरज : एखादी संस्था, उत्पादन, सेवा, अभ्यासक्रम किंवा पर्यटनस्थळ यांची नेमकी व उपयुक्त माहिती थोडक्यात आणि आकर्षक पद्धतीने लोकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी माहितीपत्रकाची गरज असते. त्यामुळे ग्राहक/वाचक योग्य निर्णय घेऊ शकतो, संस्थेची प्रसिद्धी होते आणि कमी खर्चात अनेक लोकांपर्यंत पोहोचता येते.

(३) अहवाल लेखनाचे महत्त्व : एखादा कार्यक्रम, सभा, उपक्रम किंवा संस्थेचे वर्षभराचे काम यांची अधिकृत, वस्तुनिष्ठ नोंद अहवालामुळे राहते. पुढील नियोजनासाठी, कामाचे मूल्यमापन करण्यासाठी आणि संबंधितांना माहिती देण्यासाठी अहवाल उपयोगी पडतो. म्हणून तो विश्वासार्ह दस्तऐवज ठरतो.

(४) वृत्तलेख : बातमीतील एखाद्या घटनेचा किंवा विषयाचा अधिक सखोल, सविस्तर आणि रंजक पद्धतीने वेध घेणारा लेख म्हणजे वृत्तलेख. बातमी फक्त ‘काय घडले’ सांगते; वृत्तलेख त्यामागची कारणे, पार्श्वभूमी, माणसांचे अनुभव आणि परिणाम यांचे चित्रण करतो. तो माहितीपूर्ण असूनही वाचनीय असतो.