Maharashtra SSC Science and Technology Part 1 Board Paper July 2025, Marathi Medium (विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग १ जुलै 2025)

प्रश्न 1 (अ)(i) अल्कधर्मी मृदा धातूंची संयुजा 2 आहे. म्हणजे त्यांची आधुनिक आवर्तसारणीतील जागा ................... मध्ये आहे.

प्रश्न 1 (अ)(ii) अणुवरील किंवा आयनावरील धनप्रभार जेव्हा वाढतो किंवा ऋणप्रभार कमी होतो तेव्हा त्याला ................... असे म्हणतात.

प्रश्न 1 (अ)(iii) ................... हे उपकरण विद्युतधारा निर्माण करण्यासाठी वापरतात.

प्रश्न 1 (अ)(iv) प्रकाश एका पारदर्शक माध्यमातून दुसऱ्या पारदर्शक माध्यमात जाताना त्याची मार्गक्रमणाची दिशा बदलते, यालाच प्रकाशाचे ................... असे म्हणतात.

प्रश्न 1 (अ)(v) भूपृष्ठापासून उच्च भ्रमणकक्षेची उंची ................... .

प्रश्न 1 (ब)(i) वेगळा घटक ओळखा :
वितळतार, विसंवाहक पदार्थ, रबरी मोजे, जनित्र

प्रश्न 1 (ब)(ii) सहसंबंध पूर्ण करा :
तांबडा किरण तरंगलांबी जवळपास : 700 nm : : जांभळा किरण तरंगलांबी जवळपास : .............

प्रश्न 1 (ब)(iii) योग्य जोडी जुळवा :

प्रश्न 1 (ब)(iv) इलेक्ट्रॉन संरूपण लिहा :
ॲल्युमिनिअम

प्रश्न 1 (ब)(v) चूक की बरोबर ते लिहा :
चंद्रावरील मुक्तिवेग पृथ्वीवरील मुक्तिवेगापेक्षा कमी आहे.

प्रश्न 2 (अ)(i) सोडिअम हा कायम रॉकेलमध्ये ठेवतात.

प्रश्न 2 (अ)(ii) डोळ्यापासून 25 cm पेक्षा कमी अंतरावर ठेवलेली वस्तू निरोगी डोळा स्पष्टपणे पाहू शकत नाही.

प्रश्न 2 (अ)(iii) विजेच्या बल्बमध्ये कुंतल बनविण्यासाठी टंगस्टन धातूचा उपयोग करतात.

प्रश्न 2 (ब)(i) जर एका ग्रहावर एक वस्तू 5 m वरून खाली येण्यास 5 सेकंद घेत असेल तर त्या ग्रहावरील गुरुत्व त्वरण किती ?

प्रश्न 2 (ब)(ii) एका मूलद्रव्याचे इलेक्ट्रॉन संरूपण 2, 8, 2 असे आहे. यावरून खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा :
(अ) या मूलद्रव्याचा अणुअंक किती ?
(आ) हे मूलद्रव्य कोणत्या आवर्तात आहे ?

प्रश्न 2 (ब)(iii) खालील रासायनिक अभिक्रिया पूर्ण करा आणि उत्पादितांची नांवे लिहा :
\(\mathrm{CuSO_{4(aq)} + Fe_{(s)} \longrightarrow ......... + .........}\)

प्रश्न 2 (ब)(iv) विशिष्ट उष्माधारकतेची व्याख्या लिहून त्याचे SI एकक व CGS एकक लिहा.

प्रश्न 2 (ब)(v) मिथेन \(\mathrm{(CH_4)}\) व इथेन \(\mathrm{(C_2H_6)}\) चे इलेक्ट्रॉन-ठिपका संरचना काढा.

प्रश्न 3 (i) ‘मुक्तिवेग’ ही संकल्पना स्पष्ट करा.

प्रश्न 3 (ii) आधुनिक आवर्तसारणीची खालील माहिती लिहा :
(अ) आधुनिक आवर्ती नियम लिहा.
(ब) आवर्तने व गण यांची संख्या लिहा.
(क) हॅलोजन गणातील मूलद्रव्यांची संयुजा लिहा.

प्रश्न 3 (iii) खालील रासायनिक अभिक्रिया ऊष्माग्राही आहेत की ऊष्मादायी आहेत ते ओळखा :
(अ) \(\mathrm{HCl + NaOH \longrightarrow NaCl + H_2O}\) + उष्णता
(ब) \(\mathrm{2KClO_{3(s)} \xrightarrow{\Delta} 2KCl_{(s)} + 3O_2\uparrow}\)
(क) \(\mathrm{CaO + H_2O \longrightarrow Ca(OH)_2}\) + उष्णता

प्रश्न 3 (iv) दिलेल्या आकृत्या अ, ब, क ओळखा व त्यांचे उपयोग लिहा :

(आकृती: (अ) दोन्ही टोकांना धातूची टोपणे असलेल्या काचेच्या नळीसारख्या दोन कार्ट्रिज वितळतारा (फ्यूज); (ब) वर व खाली जोडणीचे स्क्रू आणि मध्ये तीन खटके (लिव्हर) असलेले, एकमेकांना जोडलेले तीन पोलचे छोटे स्विचसारखे उपकरण (MCB); (क) काटा व वक्र मापपट्टी असलेले, पेटीत बसवलेले प्रयोगशाळेतील मीटर; त्याचा काटा मापपट्टीच्या मध्यभागी (शून्यावर) उभा आहे आणि खालच्या भागात जोडणीची टोके व एक बटण आहे.)

प्रश्न 3 (v) 5 kg वस्तुमान असलेल्या पाण्याचे तापमान 20°C पासून 100°C पर्यंत वाढविण्यासाठी किती उष्णता लागेल ?
[c = 1 kcal/kg°C]

प्रश्न 3 (vi) भिंगासाठी वापरले जाणारे कार्टेशिअन चिन्ह संकेत लिहा.

प्रश्न 3 (vii) खालील तक्ता पूर्ण करा :

(आकृती: तीन ओळींत प्रत्येकी तीन चौकटी आडव्या रेषांनी जोडल्या आहेत. वरची ओळ: ‘IRNSS’ – [रिकामी] – [रिकामी]. मधली ओळ: [रिकामी] – ‘हवामान उपग्रह’ – [रिकामी]. खालची ओळ: [रिकामी] – [रिकामी] – ‘पृथ्वी निरीक्षण’. वरच्या ओळीची मधली चौकट, ‘हवामान उपग्रह’ ही मधली चौकट आणि खालच्या ओळीची मधली चौकट उभ्या रेषांनी जोडलेल्या आहेत.)

प्रश्न 3 (viii) खालील अभिक्रियांसाठी रासायनिक समीकरणे लिहा :
(अ) थर्मिट अभिक्रिया
(ब) मॅग्नेशिअम फितीचे हवेतील ज्वलन
(क) लोखंडाचा खिळा/चुरा कॉपर सल्फेटच्या जलीय द्रावणात टाकला.

प्रश्न 4 (i) इंद्रधनुष्य हे प्रकाशाचे अपस्करण, अपवर्तन आणि आंतरिक परावर्तन ह्या तीनही नैसर्गिक घटनांचे एकत्रीकरण आहे. हे विधान आकृतीसह स्पष्ट करा.

प्रश्न 4 (ii) खालील सारणी पूर्ण करा :