Marathi (Yuvakbharati Marathi)
- कृती १. (अ) खालील उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (८ गुण)(१) कर्ज काढून वाहन खरेदी करण्यामागची कारणे – (२)[आकृती : एका रेषेतून दोन बाण निघून (य) आणि (र) अशा दोन रिकाम्या चौकटींकडे जातात.](२) जीवन अर्थपूर्ण होण्यासाठी लेखकाने सांगितलेले तंत्र… Answer: (१) (य) इतरांशी मानसिक स्पर्धा करण्यासाठी (र) आपल्या ऐश्वर्याचे प्रदर्शन घडवण्यासाठी; (२) (य) कामापुरते आणि कामासाठी वाहन (र) आटोक्य... 1
- कृती १. (आ) खालील उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (८ गुण)(१) प्रथेप्रमाणे लेखकाचे झालेले स्वागत – (२)(य) ..................(र) ..................(२) चित्रकार लेखकाला नारळाकडे बघून दिसलेले दृश्य – (२)(य) ..................(र) .................… Answer: (१) (य) पुष्पगुच्छ देऊन (र) नारळ देऊन; (२) (य) नारळाचा लहानसा आकार पाचसात वर्षांच्या मुलीच्या डोक्यासारखा (र) नारळाची शेंडी तिच्या ब... 1
- कृती १. (इ) खालील उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (४ गुण)(१) जगाच्या दृष्टीने आजच्या युगाची ओळख : (२)(य) [ ](र) [ ]छोटेसे का होईना पण स्वत:चे घर असावे असे स्वप्न प्रत्येकाचेच असते. पण स्वप्नपूर्तीचे भाग्य फार थोड्यांनाच लाभते. एकेकाळी वडिलांन… Answer: (१) (य) अणुविज्ञानाचे युग (र) कॉम्प्युटरचे युग; (२) कारण वडिलांनी घेऊन ठेवलेल्या ओसाड प्लॉटवर नाना खटपटी करून त्यांनी स्वतःचा टुमदार... 1
- कृती २. (अ) खालील कवितेच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (८ गुण)(१) चौकटी पूर्ण करा – (२)आषाढघनाच्या पदविन्यासखुणा –(य) [ ](र) [ ](२) कवितेत वर्णन केलेल्या फुलांची नांवे – (२)(य) [ ] (र) [ ]रे थांब जरा आषाढघनाबघुं दे दिठि भरुन तुझी करुणा कोमल पा… Answer: (१) (य) कोमल पाचूंची (हिरवीगार) शेते (र) इंद्रनीळ वेलूंची बेटे (प्रवाळमातीमधली औते हेही उत्तर चालेल); (२) (य) केतकी (र) सोनचंपक / जा... 1
- (आ) खालील ओळींचा अर्थ लिहा : (४ गुण)कोण जाणे कोठुनी ह्या सावल्या आल्या पुढे;मी असा की लागती ह्या सावल्यांच्याही झळा!राहती माझ्यासवें हीं आसवें गीतांपरी;हे कशाचें दु:ख ज्याला लागला माझा लळा! Answer: कवी आपल्या आयुष्यातील दुःखाचे वर्णन करतो — इतरांना सुखावणाऱ्या सावल्याही त्याला चटके देतात आणि अश्रू गीतांसारखे सतत त्याच्यासोबत राह... 1
- कृती ३. खालील उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा : (४ गुण)(अ) (१) एका वाक्यात उत्तरे लिहा :(य) प्रारंभी केल्या जाणाऱ्या कथालेखनामागील हेतू लिहा. (१)(र) कथेच्या शीर्षकाची वैशिष्ट्ये लिहा. (१)प्रारंभी एखादी शिकवण देण्यासाठी, बोध देण्यासाठी कथालेखन क… Answer: (१)(य) शिकवण किंवा बोध देणे; (र) शीर्षक सुयोग्य आणि उत्तम असते; (२) व्याख्या खाली. (१) (य) प्रारंभी एखादी शिकवण देण्यासाठी, बोध देण्... 1
- (इ) खालीलपैकी कोणतीही एक कृती सोडवा : (४ गुण)काव्यसौंदर्य :समुद्र कोंडून पडलाय गगनचुंबी इमारतींच्या गजांआड.तो संत्रस्त वाटतो संध्याकाळी : पिंजारलेली दाढी, झिंज्या.हताशपणे पाहत असतो समोरच्या बत्तिसाव्या मजल्यावरील मुलाकडे,ज्याचं बालपण उंचच उंच पण अरुं… Answer: कोणतीही एक कृती. दोन्ही पर्यायांची नमुना उत्तरे खाली दिली आहेत. पर्याय १ – काव्यसौंदर्य : या ओळींत कवीने महानगरातील समुद्राचे मानवीक... 1
- (आ) खालीलपैकी कोणत्याही दोन कृती सोडवा : (६ गुण)(य) अनुचे स्वभावचित्र थोडक्यात रेखाटा.(र) बापू गुरुजींनी गावासाठी केलेल्या कार्याची थोडक्यात माहिती लिहा.(ल) डॉक्टर आणि नर्स यांच्यामधील अनुने सांगितलेला फरक तुमच्या शब्दांत स्पष्ट करा.(व) ‘गढी’ या शीर्… Answer: कोणत्याही दोन कृती अपेक्षित. येथे चारही कृतींची नमुना उत्तरे दिली आहेत : (य) व (ल) ‘शोध’ (व. पु. काळे) या कथेवर, (र) व (व) ‘गढी’ (डॉ... 1
- कृती ४. (अ) खालीलपैकी कोणत्याही दोन कृती सोडवा : (४ गुण)(१) मुलाखतीची सुरुवात स्पष्ट करा.(२) माहितीपत्रकाची गरज लिहा.(३) अहवाल लेखनाचे महत्त्व थोडक्यात लिहा.(४) वृत्तलेख म्हणजे काय ते थोडक्यात स्पष्ट करा. Answer: कोणत्याही दोन कृती अपेक्षित (प्रत्येकी २ गुण); चारही कृतींची नमुना उत्तरे खाली दिली आहेत. (१) मुलाखतीची सुरुवात : मुलाखतीची सुरुवात... 1
- (आ) खालीलपैकी कोणत्याही दोन कृती सोडवा : (१० गुण)(१) खालील मुद्द्यांच्या आधारे ‘मुलाखतीचे स्वरूप’ विशद करा.मुलाखत म्हणजे ......... मुलाखतीचे विविधांगी स्वरूप ........ मुलाखतीचे विविध प्रकार .......... साधारण ते असाधारण व्यक्ती ............. आगळे वेगळ… Answer: दिलेल्या मुद्द्यांच्या क्रमाने मुलाखतीचे स्वरूप स्पष्ट करणारे उत्तर. मुलाखत म्हणजे : एखाद्या व्यक्तीशी ठरावीक हेतूने, नियोजनपूर्वक प... 1
- (आ) खालीलपैकी कोणत्याही दोन कृती सोडवा : (१० गुण)(२) खालील मुद्द्यांच्या आधारे माहितीपत्रकाची रचना लिहा :माहितीला प्राधान्य ........... उपयुक्तता ........... वेगळेपण ........... आकर्षक मांडणी ........... भाषाशैली. Answer: माहितीपत्रकाची रचना दिलेल्या पाच मुद्द्यांनुसार. माहितीला प्राधान्य : माहितीपत्रकात सजावटीपेक्षा माहितीला महत्त्व असते. संस्था/उत्पा... 1
- (आ) खालीलपैकी कोणत्याही दोन कृती सोडवा : (१० गुण)(३) खालील मुद्द्यांच्या आधारे अहवाल लेखनाची वैशिष्ट्ये विशद करा :वस्तुनिष्ठता ........... विश्वसनीयता ............ सोपेपणा ............ शब्दमर्यादा ............. नि:पक्षपातीपणा. Answer: अहवाल लेखनाची वैशिष्ट्ये दिलेल्या पाच मुद्द्यांनुसार. वस्तुनिष्ठता : अहवालात जे घडले तेच नोंदवायचे असते. लेखकाची वैयक्तिक मते, भावना... 1
- (आ) खालीलपैकी कोणत्याही दोन कृती सोडवा : (१० गुण)(४) खालील मुद्द्यांच्या आधारे वृत्तलेखाच्या विषयांचे स्रोत लिहा :वृत्त किंवा बातमी ........... व्यक्तिगत अनुभव ........... भेटीगाठी ........... मुलाखती ........... निरीक्षणे. Answer: वृत्तलेखाच्या विषयांचे पाच स्रोत, प्रत्येकी उदाहरणासह. वृत्त किंवा बातमी : वृत्तपत्रातील एखादी बातमी वृत्तलेखाचा प्रारंभबिंदू ठरते.... 1
- कृती ५. (अ) सूचनेनुसार कृती करा : (१० गुण) (व्याकरण घटक व वाक्प्रचार)(१) (य) योग्य पर्याय निवडा : (१)ही इमारत खूपच उंच आहे.वरील विधानाचे उद्गारार्थी वाक्य ओळखून लिहा :(१) ही इमारत काही कमी उंच नाही.(२) ही इमारत किती उंच आहे.(३) किती लहान आहे ही इमारत… Answer: (य) (४) बापरे! केवढी उंच आहे ही इमारत! (र) तुम्ही कोणाशीही वाईट बोलू नका. (य) उद्गारार्थी वाक्यात भावना उद्गाराने व्यक्त होते आणि शे... 1
- कृती ५. (अ) सूचनेनुसार कृती करा : (१० गुण) (व्याकरण घटक व वाक्प्रचार)(२) योग्य पर्याय निवडा :(य) ‘गोपाल’ या सामासिक शब्दातील समास ओळखून लिहा. (१)(१) अव्ययीभाव समास(२) द्वंद्व समास(३) बहुव्रीही समास(४) तत्पुरुष समास(र) ‘यथाशक्ती’ या सामासिक शब्दातील स… Answer: (य) (४) तत्पुरुष समास (र) अव्ययीभाव समास (य) गोपाल = गाईंचे पालन करणारा. दुसरे पद ‘पाल’ (पालन करणारा) प्रधान आहे आणि पहिल्या पदाशी व... 1
- कृती ५. (अ) सूचनेनुसार कृती करा : (१० गुण) (व्याकरण घटक व वाक्प्रचार)(३) (य) योग्य पर्याय निवडा : (१)दलालांनी मार्गदर्शन संपवून चहा मागविला.या वाक्यातील प्रयोग ओळखा :(१) कर्तरी प्रयोग(२) कर्मणी प्रयोग(३) भावे प्रयोग(४) यांपैकी नाही(र) कर्तरी प्रयोगाच… Answer: (य) (२) कर्मणी प्रयोग (र) (१) सुजाण नागरिक परिसर स्वच्छ ठेवतात. (य) ‘दलालांनी’ हा कर्ता तृतीया (ने/नी) प्रत्ययासह आहे; क्रियापद ‘माग... 1
- कृती ५. (अ) सूचनेनुसार कृती करा : (१० गुण) (व्याकरण घटक व वाक्प्रचार)(४) (य) योग्य पर्याय निवडा : (१)तदितर खग भेणे वेगळाले पळाले ।उपवन - जल - केली जे कराया मिळाले ॥स्वजन, गवसला जो, त्याजपाशी नसे तो ।कठिण समय येता कोण कामास येतो?वरील काव्यपंक्तीतील अल… Answer: (य) (४) अर्थान्तरन्यास (र) उपमान – ताजमहाल (य) पहिल्या तीन ओळींत विशिष्ट प्रसंग आहे — संकटात सापडलेल्या पक्ष्याला सोडून त्याच्याबरोब... 1
- कृती ५. (अ) सूचनेनुसार कृती करा : (१० गुण) (व्याकरण घटक व वाक्प्रचार)(५) (य) ‘साखरझोपेत असणे’ या वाक्प्रचाराचा अर्थ खालील पर्यायांतून ओळखून लिहा : (१)(१) पहाटेच्या गाढ निद्रेत असणे.(२) दिवसा उजेडी झोपणे.(३) साखर खाऊन झोपणे.(४) दिवा स्वप्न पाहणे.(र) ‘… Answer: (य) (१) पहाटेच्या गाढ निद्रेत असणे. (र) पहाटे पाच वाजता गजर वाजला तेव्हा घरातील सगळे साखरझोपेत होते. (य) पहाटेची झोप सर्वांत गोड, गा... 1
- (आ) खालीलपैकी कोणत्याही एका विषयावर सुमारे २०० ते २५० शब्दांत निबंध लिहा : (१० गुण)(१) रानफुलांचे सौंदर्य(२) माझा आवडता साहित्यिक(३) ग्रंथालयाचे मनोगत(४) समुद्र आटला तर ......(५) स्त्री-पुरुष समानता : काळाची गरज Answer: कोणत्याही एका विषयावर २००–२५० शब्दांचा निबंध. येथे विषय (५) ‘स्त्री-पुरुष समानता : काळाची गरज’ यावरील नमुना निबंध दिला आहे. स्त्री-प... 1